સોરાયસિસ (Psoriasis) એક લાંબા સમય સુધી રહેતી inflammatory skin condition છે, જેમાં શરીરની immune system ત્વચાના કોષોને સામાન્ય કરતાં ખૂબ ઝડપથી બનાવે છે. તેના કારણે ત્વચા પર લાલ, જાડી અને સફેદ/ચાંદી જેવા પડવાળી ચામડી જોવા મળી શકે છે.

સોરાયસિસ ચેપી રોગ નથી અને એક વ્યક્તિથી બીજી વ્યક્તિમાં ફેલાતો નથી.

સોરાયસિસમાં શરીરમાં શું થાય છે?

સામાન્ય રીતે skin cells બન્યા પછી ધીમે ધીમે ઉપર આવે છે અને જૂના cells દૂર થાય છે.

સોરાયસિસમાં immune systemની ગેરસમજને કારણે આ પ્રક્રિયા ઝડપથી થાય છે:

Immune system activation → Inflammation → Skin cells ઝડપથી બને → Skin જાડી થાય → Scaly patches બને

સોરાયસિસના સામાન્ય લક્ષણો

સોરાયસિસમાં નીચેના લક્ષણો જોવા મળી શકે છે:

• 🔴 લાલ અથવા ગુલાબી patches
• ⚪ સફેદ/ચાંદી જેવા scales
• ખંજવાળ
• ત્વચામાં dryness
• ત્વચામાં crack પડવી
• ક્યારેક bleeding
• નખમાં નાના ખાડા પડવા અથવા નખ જાડા થવા
• કેટલાક દર્દીઓમાં સાંધામાં દુખાવો અને stiffness

સોરાયસિસ સામાન્ય રીતે કોણી, ઘૂંટણ, scalp અને lower back પર વધુ જોવા મળે છે, પરંતુ શરીરના અન્ય ભાગોમાં પણ થઈ શકે છે.

સોરાયસિસ કેમ થાય છે?

સોરાયસિસનું એક જ ચોક્કસ કારણ નથી. તેમાં genetic tendency અને immune-system dysfunction બંનેની ભૂમિકા હોય છે.

કેટલાક triggers flare-up વધારી શકે છે:

• Stress
• Skin injury અથવા scratching
• કેટલીક infections
• Smoking
• Alcohol
• Obesity
• કેટલાક medicines
• ઠંડું અને સૂકું વાતાવરણ

દરેક વ્યક્તિમાં triggers અલગ હોઈ શકે છે.

શું સોરાયસિસ ચેપી છે?

ના.

સોરાયસિસ bacteria, virus અથવા fungusથી થતો ચેપી રોગ નથી.

તેથી:

Touch → Psoriasis ફેલાતું નથી ❌

દર્દીને સ્પર્શ કરવાથી અથવા સાથે બેસવાથી બીજા વ્યક્તિને સોરાયસિસ થતો નથી.

સોરાયસિસના પ્રકાર

સોરાયસિસના ઘણા પ્રકારો છે.

1. Plaque Psoriasis

સૌથી સામાન્ય પ્રકાર. જાડી, લાલ અને scale ધરાવતી plaques જોવા મળે છે.

2. Guttate Psoriasis

નાના-નાના ટીપા જેવા lesions જોવા મળે છે. ક્યારેક throat infection પછી જોવા મળી શકે છે.

3. Scalp Psoriasis

માથાની ચામડી પર redness અને scaling થાય છે, જે ક્યારેક dandruff જેવું દેખાઈ શકે છે.

4. Inverse Psoriasis

Skin foldsમાં જોવા મળે છે, જેમ કે armpits અથવા groin. અહીં scales ઓછા અને redness વધુ હોઈ શકે છે.

5. Pustular Psoriasis

ત્વચા પર pus જેવા દેખાતા નાના pustules થઈ શકે છે. આ સ્થિતિમાં medical evaluation જરૂરી છે.

સોરાયસિસનું Diagnosis કેવી રીતે થાય?

સામાન્ય રીતે dermatologist ત્વચાને જોઈને diagnosis કરી શકે છે.

કેટલાક અસામાન્ય અથવા શંકાસ્પદ casesમાં skin biopsy કરવામાં આવી શકે છે.

સોરાયસિસમાં શું ધ્યાન રાખવું?

• ત્વચાને વધારે scratch ન કરો.
• નિયમિત moisturizer વાપરો.
• Stress ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરો.
• Smoking ટાળો.
• જો કોઈ specific triggerથી flare થાય છે તો તેને ઓળખો.
• Doctor દ્વારા આપેલી treatment નિયમિત રીતે લો.
• Joint pain અથવા સવારે વધારે stiffness થાય તો doctorને જણાવો.

Bottom Line

સોરાયસિસ એક chronic inflammatory skin condition છે જેમાં immune systemની activityને કારણે skin cells ઝડપથી બને છે.

તે ચેપી નથી, પરંતુ સમયાંતરે flare-ups થઈ શકે છે. યોગ્ય diagnosis અને લાંબા ગાળાની સારવારથી symptoms અને flare-upsને સારી રીતે control કરી શકાય છે.

Medical Disclaimer: આ માહિતી માત્ર educational purpose માટે છે. સોરાયસિસ માટે વ્યક્તિગત diagnosis અને treatment માટે qualified dermatologist/doctorની સલાહ લેવી જરૂરી છે.